Gdy data narodzin i śmierci była od siebie odległa, moja historia była bardzo długa i złożona. Najkrótsze historie wymyślałem przy tych najmniejszych grobach, gdzie spoczywali młodzi i jeszcze młodsi. Każdy taki spacer tworzył w mojej głowie historię miast, wsi położonych wokół danego cmentarza, której nie ma w żadnych książkach ani kronikach. Oczywiście wtedy był to wyimaginowany świat małego dziecka, jednak do dziś cały czas chętnie odwiedzam cmentarze i tworzę swoje historie. Różnica polega na tym, że dziś więcej wiem na temat tych, którzy tam spoczywają i moje historie są bardziej prawdziwe. Moja ostatnia historia związana jest z Cmentarzem Łyczakowskim.

Cmentarz Łyczakowski.

Cmentarz Łyczakowski założony w roku 1786, jest dziś najstarszym istniejącym i cały czas czynnym cmentarzem w Europie. W jego obrębie znajduje się około 300 tysięcy nagrobków, rozłożonych na powierzchni około 40 hektarów, podzielonej na 86 pól grobowych. Położony jest we wschodniej, bardzo malowniczej części Lwowa.

Cmentarz Łyczakowski jako jedyny przetrwał kaprysy historii i do dziś jest dostępny dla zwiedzających. Malowniczość tego miejsca jest wynikiem bardzo dobrego wyczucia ogrodników projektujących jego początkowe ułożenie, którzy zdecydowali się na wytyczenie alei i miejsc pochowku wśród drzew i bogatej roślinności. Zaangażowanie i kunszt artystów, którzy w kolejnych latach byli wynajmowani do tworzenia małych dzieł sztuki upamiętniających zmarłych, dodaje temu miejscu magii i wyjątkowości. Przechadzając się alejami i przyglądając się tym, którzy spoczywają na tym cmentarzu możemy stworzyć bardzo prawdziwy obraz naszej przeszłości. Historia w tym miejscu cały czas jest żywa i dostępna dla każdego.

 

Cmentarz, który opowiada historię warto zwiedzać z przewodnikiem, żeby zrozumieć i zobaczyć wiele miejsc i zakątków tego olbrzymiego terenu.

Cmentarz Łyczakowski swoje istnienie rozpoczął jako cmentarz dla chorych na dżumę, ale w kolejnych latach wraz z wprowadzaniem do Lwowa austriackiego porządku, został on zamieniony na cmentarz dla wszystkich. Było to związane z decyzją zakazującą chowania zmarłych na cmentarzach przykościelnych i wyznaczeniem nowych, znajdujących się po za granicami miast. Zostały wyznaczone cztery cmentarze, po jednym dla każdej z dzielnic Lwowa: Gródecki, Stryjski, Żółkiewski oraz Łyczakowski. Do dzisiaj przetrwał jedynie ten wybudowany dla rejonu Łyczakowskiego. Pozostałe trzy nekropolie zostały po  zamienienie w największy dziś we Lwowie cmentarz Janowski.

 

Historię Cmentarza Łyczakowskiego możemy podzielić na trzy główne okresy, znajdujące swoje odzwierciedlanie w układzie społeczno-politycznym obowiązującym na terenach Lwowa. Każdy z okresów przejawia się przez dominację języka, informującego nas o spoczywających w danym miejscu. Początek to okres austriacki i dominacja języka niemieckiego, związana z podziałem terenów pomiędzy zaborców. Drugi okres to okres polski, za którego początek możemy uznać powstanie listopadowe i wzrost znaczenia tożsamości Polaków mieszkających na tych terenach. Obecnie trwający okres, zapoczątkowany ustaleniem granic po zakończeniu drugiej wojny światowej, to  okres dominacji języka ukraińskiego. Spacer alejami tego cmentarza i przyglądnie się napisom na nagrobkach daje nam obraz zmian i przenikania się kolejnych okresów.
 

Tu tworzą artyści.

Prestiż i wartość historyczna tego miejsca to również mnogość przepięknych zabytkowych nagrobków, zdobionych symbolicznymi rzeźbami przedstawiającymi wizerunki zmarłych, licznych kolumn, obelisków, kaplic czy rodzinnych grobowców. Tak duże zagęszczenie małych i dużych dzieł sztuki wynika z faktu, iż cmentarz ten przez lata uznawany był za miejsce pochówku osób zamożnych lub osób ważnych dla historii miasta. Dlatego też nagrobki czy grobowce wykonywane były przez artystów pokroju Antona, Hartmanna Witwera czy Juliana Zachariewicza.

Cmentarz Orląt Lwowskich – szacunek dla walczących.

Odwiedzając cmentarz Łyczakowski obowiązkowym punktem jest Cmentarz Obrońców Lwowa, będący autonomiczną częścią tej ogromnej nekropolii, zajmujący stoki wzgórz od strony Pohulanki. Jego autonomia związana jest z decyzją upamiętnienia bohaterów, którzy walczyli w Bitwie o w Lwów w latach 1918-1920.

Bardzo często możemy spotkać się również z nazwą Cmentarz Orląt Lwowskich z uwagi na fakt pochówku w tym miejscu prawie 3000 żołnierzy, z czego dużą cześć stanowią uczniowie i studenci lwowskich szkół wyższych oraz miejscowa inteligencja.

Miejsce to jest nieczynnym obecnie cmentarzem wojskowym zaprojektowanym w stylu art-deco, na wzór cmentarzy budowanych w tamtym czasie we Francji.

Niestety historia dla tego cmentarza, osób na nim pochowanych oraz jego architektury okazała się bardzo brutalna. Po zakończeniu drugiej wojny światowej i ustaleniu nowego podziału wpływów, Lwów trafił pod sowieckie skrzydła, które zdecydowały o zniszczeniu tego pomnika odwagi i poświęcenia tak wielu ludzi. Cały czas trwają prace, mające przywrócić powagę i godność tym, którzy tu spoczywają. Jednak nadal ciężko jest mówić o oryginalnym układzie tego miejsca, dlatego warto zapoznać się z jego układem sprzed roku 1945. Najważniejszymi częściami cmentarza Orląt Lwowskich były wtedy: Kaplica, stojąca na najwyższym wzniesieniu, położone poniżej Katakumby oraz monumentalny Pomnik Chwały.

Upór w niszczeniu i dewastacji tego miejsca przyczynił się do tego, iż wiele ważnych elementów nadal czeka na odbudowę i renowacje. Dlatego też odwiedzając to miejsce warto uruchomić swoją wyobraźnię, aby w pełni doświadczyć jego historii. 
Spotkania z…

Na cmentarzu możemy doliczyć się ponad 300 tysięcy pochówków, z których bardzo wielu to postacie ważne dla naszej historii, literatury, sztuki i nauki. Spacerując alejkami cmentarza można natknąć się na grób Ernesta Adama- polskiego polityka i finansisty, Jana Dobrzańskiego, Marii Konopnickiej, Stefana Banacha – wybitnego polskiego matematyka oraz wielu innych. Znajdziemy tu również bardzo wielu polskich powstańców i wojskowych, biorących udział w obronie Lwowa.

Ze względu na wpływy innych nacji na cmentarzu znajdziemy wybitnych obywateli Ukrainy czy Austrii.

Polski Lwów

Ten punkt na mapie Lwowa jest bardzo ważnym elementem dla polskich podróżników. Okres polski w historii tego miejsca to prawie 120 lat i nie sposób pominąć tego w naszym eksplorowaniu świata. Zapewne każdy, kto podróżował za granicę swoje kraju, wyczulony był na elementy języka, polskie nazwy, napisy czy nawet polsko brzmiące imiona. W tym miejscu mamy nagromadzenie takich elementów, powstałych w sposób naturalny, a przy tym prawdziwy i dostępny jedynie dla tubylców. Polskie nazwiska, polskie historie i polskie poświęcenie zasługują na chwilę uwagi.

 

Jak poznać 200 lat historii w trakcie jednego spaceru?

Należałoby spacerować po tym miejscu z wieloma książkami, aby mieć wiedzę i pojęcie o jego złożoności. Wspominana wcześniej wyobraźnia potrzebować będzie bowiem obrazowych historii i faktów, aby stworzyć coś, czego już nie ma. Cmentarz Łyczakowski to ponad 200 lat historii trzech narodów zamkniętej na 40 hektarach powierzchni. Jak zobaczyć to, co najważniejsza? Jak odbyć ciekawą podróż nie błądząc pomiędzy tymi samymi alejkami? Jak znaleźć groby tych, którym winni jesteśmy pamięć, a przy tym nie utracić magii tego miejsca? Mimo, że wydaje się to bardzo karkołomnym zadaniem, jest to możliwe. Wystarczy skorzystać z wiedzy i doświadczenia przewodnika.

Przewodnik w takim miejscu przeprowadzi nas po najważniejszych i najbardziej spektakularnych nagrobkach, kaplicach czy obeliskach. Pokaże nam gdzie spoczywają Ci, którym zawdzięczamy wiersze, rzeźby, architekturę, równania matematyczne czy wreszcie wolność. Opowie nam historie zwykłych ludzi i miejsc w ciekawy i przystępny sposób. Zapewni wiedzę, kontekst i rozbudzi wyobraźnię.

 

Cmentarz, który na długo pozostanie w mojej pamięci.

Jeżeli cały czas zastanawiasz się czy będąc we Lwowie warto odwiedzić to miejsce, to jest tylko jedna słuszna odpowiedź: TAK. Gwarantuję Ci, że to miejsce, jego aura i klimat, pozostaną z Tobą na długo po opuszczeniu Lwowa. Forma przyjemnego spaceru po malowniczych, zielonych wzgórzach dostarczy Ci bardzo dużo wiedzy na temat tego, jak wyglądała nasza historia i jak bardzo blisko nam do Lwowa. Pozwoli Ci tez inaczej spojrzeć na świat.

• cmentarzluczakowski
• przewodnik
• lwow
• wycieczkacmentarz
• lyczakowski
• lyczakow
• łyczaków
• polskilwow
• historialwowa